روشنفکر ترین مرجع تقلید ایران

2. دست زدن و كف زدن براى تشويق شاعر و يا گوينده به مناسبت اعياد اسلامى و ميلاد امامان معصومين(ع) در اماكن مقدسه، مساجد و حسينيه‏ها، آيااشكال دارد؟
در فرض سؤال هيچ گونه اشكالى ندارد.

3. نشستن زن در تالار و مجالس عروسى در زمانى كه زنى مشغول رقص است اشكال دارد؟
اشكال ندارد.

4. آيا گوش دادن به دكلمه زن كه از صداى جمهورى اسلامى پخش مى‏شود مانعى دارد يا خير؟
چون به گونه غنا نيست مانعى ندارد.

5. آيا شنيدن آواز و سرود زن نامحرم اشكال دارد؟
اگر به گونه لهوى نباشد فى نفسه مانعى ندارد، زيرا صداى زن از عورت به حساب نمى‏آيد، البته اگر به گونه لهوى و لعب باشد و يا آنكه باعث مفسده شود، جايز نمى‏باشد.

6. آيا خواندن زنان و مردان با هم اشكال دارد؟
خواندن زنان و مردان با هم (آن گونه كه در صدا و سيماى ايران معمول و متداول است) و از آن به گروه كر و گروه همخوان تعبير مى‏شود، از نظر اينجانب اشكال ندارد.

7. آيا حكم جواز گوش دادن به موسيقى و عدم جواز آن از احكام حكومتى است يا خير؟
جواز گوش دادن به موسيقى و عدم جواز آن از احكام حكومتى نيست بلكه از احكام فقهى است و لذا بايد هر مقلدى از فتواى مجتهدى كه از آن تقليد مى‏كند پيروى نمايد.

8. آيا استعمال آلات و ابزار موسيقى كه هنرمندان در سرودها به كار مى‏گيرند داراى اشكال است يا خير؟
استعمال آلات و ابزارى كه هنرمندان براى پرداختن و تنظيم كردن سرودهاى مفيد در بعد اخلاقى، اجتماعى، علمى، فرهنگى و مذهبى به كار مى‏گيرند بى اشكال است. چون در اين صورت معنون به عنوان آلات مشترك مى‏شوند كه هرگاه در سرودهاى ياد شده به كار گرفته شود، حلال و هرگاه در سرودهاى لهوى و داراى الفاظ باطل به كار گرفته شود، حرام خواهد بود و اينكه فقهاى پيشين خريد و فروش آنها را جايز نمى‏دانستند، بدين جهت بود كه تنها در لهو و لعب مورد استفاده قرار مى‏گرفت ولى امروزه در حكومت اسلامى آلات موسيقى از آلات مشترك به شمار مى‏آيند.
در هر حال صداى آلات موسيقى و استعمال آنها فى نفسه حرام نيست و در صورتى حكم به حرمت استعمال آنها مى‏شود كه به يكى از عناوين لهو يا لغو و يا باطل، معنون و يا مقرون شود. اين حكم اختصاص به آلات لهو ندارد بلكه تعميم داشته و شامل صداى انسان و غير آن نيز مى‏شود.

9. سبب اينكه فقهاى پيشين خريد و فروش آلات موسيقى را جايز ندانسته‏اند چه بوده است؟
فقهاى پيشين خريد و فروش آلات موسيقى را جايز ندانسته‏اند چون آلات موسيقى غنايى در گذشته تنها در لهويات و لغويات و معاصى به كار گرفته مى‏شد و ممحّض در اين بوده و داراى منفعت حلالى نبوده‏اند. اما امروزه كه در غير لهو استعمال مى‏شود و براى تنظيم و پرداختن سرودهاى مفيد، اخلاقى، اجتماعى، دينى، مذهبى و... به كار گرفته مى‏شود، مى‏توانيم قائل به جواز آن شويم، زيرا با تحول ويژگى‏هاى آنها، حكم آنها نيز متحول مى‏شود.
شيخ انصارى كه خريد و فروش آنها را در آن زمان حرام مى‏دانست، بدين جهت بود كه چيزى غير از حرام در مقام استعمال بر آنها مترتب نمى‏شد و در آن زمان مورد استفاده حلال و مباح قرار نمى‏گرفتند. ولى در اين زمان كه داراى استفاده حلال شده‏اند و براى غير حرام نيز به كار گرفته مى‏شوند، بدين جهت از آلات مشترك محسوب شده و خريد و فروش آنها جايز مى‏شود.

10. آيا خريد و فروش آلات لهو حرام است يا جايز؟
خريد و فروش آلات موسيقى كه ممحّض براى لهو است، حرام مى‏باشد و اما خريد و فروش آلات مشترك كه هم در حرام به كار گرفته مى‏شوند و هم در حلال - در صورتى كه عنوان استفاده از آنها در جهت حلال باشد - مانعى ندارد. ازاين‏رو خريد و فروش راديو كه داراى منفعت حلال و حرام است، پيش از نظام اسلامى ايران نيز از نگاه من حرام نبوده، زيرا فرق است بين آلت لهو و آلتى كه در لهو استعمال مى‏شود، آلت لهو آن آلتى است كه ممحّض در لهو باشد نه غير آن.
امروزه آلات موسيقى معروف از آلات مشترك محسوب مى‏شوند، زيرا براى جا انداختن و پرداختن صداهايى كه مقرون به شعرهاى با مضمون عالى مى‏باشند، به كار گرفته مى‏شوند، از اين رو خريد و فروش آنها مانند راديو و تلويزيون بى‏اشكال است. پس آنكه آلات مذكور را مى‏خرد، اگر آنها را براى جا انداختن و پرداختن صداهاى باطل به كار گيرد حرام است و اگر در صداهاى مقرون به شعرهاى مفيد به كار گيرد مباح است.