خرداد

. ازدواج با زنان اهل كتاب براى مسلمان جايز است يا خير؟
ازدواج با زنان اهل كتاب (زرتشتى، يهودى و مسيحى) براى مسلمان مانعى ندارد.

2. آيا ازدواج دائم با زن كتابيه جايز است؟
ازدواج با زنان كتابى، چه آنكه به گونه موقت باشد و چه به گونه دائم و هميشگى، جايز است.

3. ازدواج با زنان غير اهل كتاب مانند هندو، بودايى، بت‏پرست و كمونيست جايز است يا خير؟
ازدواج با آنها جايز نيست، نه به گونه موقت و نه به گونه دائم و هميشگى، البته در بخش مطهرات گفته‏ايم كه آنها ذاتا پاك مى‏باشند.

4. آيا جايز است براى زن مسلمان با مرد غير مسلمان ازدواج كند؟
زن مسلمان نمى‏تواند شرعا با مرد غير مسلمان ازدواج كند.

5. آيا كودكى كه از زنا متولد شده با كودكى كه از زنا نباشد، از حيث احكام فرق دارد يا خير؟
كودكى كه از زنا متولد شده، در مسأله ازدواج و غير ازدواج مانند كودكى است كه بر طبق موازين شرعى متولد شده و با تمام كسانى كه ازدواج با آنها براى مولود شرعى حرام است، براى او نيز حرام خواهد بود. تنها فرق و تفاوتى كه در بين مى‏باشد اين است كه توارث بين او و پدر و مادر زناكار نيست و نيز بايد بيشتر از حلال‏زاده‏ها در فكر خودسازى و تقوى باشد.

6. آيا كودك زنايى مطلقا ارث نمى‏برد؟
كودكى كه از طرف پدر و مادر زنازاده محسوب شود، نه از طرف پدر ارث مى‏برد و نه از طرف مادر. ولى اگر تنها از طرف پدر زنازاده محسوب شود نه از طرف مادر، از پدر ارث نمى‏برد ولى از مادر ارث مى‏برد.

7. آيا همه هزينه زندگى زن بر مرد است؟
هزينه زندگى زن از هر نوع و قسمى كه باشد بر عهده همسر او است و بايد او آن را فراهم نمايد، اگرچه زن از ثروتمندترين مردم باشد.

8. اگر مرد مالى نداشته باشد كه هزينه زندگى زن را تأمين كند، در اين صورت تكليف مرد چيست؟
اگر مرد توانايى مالى ندارد كه زندگى زن را اداره كند ولى براى كار و كسب توانايى داشته باشد، بايد كار كند و از اين راه زندگى زن را تأمين نمايد.

9. اگر مرد دارايي نداشته باشد، آيا با اين وصف هزينه زندگى زن را مديون است؟
مرد اگر راهى ندارد كه زندگى زن را تأمين كند، هزينه زندگى او را مديون است و هر وقت كه توانايى مالى پيدا كرد، بايد به وى (اگر مطالبه كند) بپردازد.

10. اگر مرد در اداره زندگى زن كوتاهى نمايد، تكليف زن چه مى‏باشد؟
اگر مرد در وظايفى كه نسبت به اداره و تأمين هزينه زندگى زن دارد كوتاهى كند، زن مى‏تواند آن را از او مطالبه نمايد و اگر نتيجه ندهد، مى‏تواند به حاكم شرع شكايت كند تا او را مجبور به وظايفى كه دارد بنمايد.

استفتا

. پرسش . آيا به نظر شما خوردن گوشت ذبايح حلال گوشت اهل كتاب (زرتشتى، يهودى ومسيحى) جايز است؟
پاسخ : بله خوردن گوشت ذبايح حلال گوشت اهل کتاب جایز است ولی پیش از خوردن، بسم الله را بگویید‏. فتوا بر حلیت ذبایح اهل کتاب اگرچه خلاف مشهور است ولی ادله ما بر اساس کتاب خدا وسنت رسول خدا(ص) وامامان(ع) می باشد.

2. پرسش . اگر ريش براى كسى حرجى باشد، آيا مى‏تواند آن را بتراشد؟
پاسخ : گذاشتن ريش اگر براى شخصى حرجى يا ضررى داشته باشد، تراشيدن آن اشكال ندارد.

3. پرسش . آیا زمان بلوغ پسران رسیدن به سن خاصی است؟
پاسخ: در پسران میزان احتلام است و سن خاص نیست.

4. پرسش . مستدعى است نظر خود را در مورد زمان بلوغ دختران به گونه واضح و روشن بيان فرماييد؟
پاسخ : از نظر من زمان پيدايش بلوغ دختران سن خاص نيست، نه سن نه سالگى كه معروف است و نه سن سيزده سالگى كه فيض كاشانى قائل است و نه سن پانزده سالگى كه شيخ طوسى مى‏گويد و نه سن هيجده سالگى كه اعلاميه حقوق بشر مى‏گويد ونه سن هيجده سالگى كه ابوحنيفه قائل شده ونه سن پانزده سالگى كه حنبليان و شافعيان تعيين كرده‏اند، بلكه زمان پيدايش بلوغ دختران را عادت ماهانه مى‏دانيم، زيرا تا تخمك در رحم پيدا نشود توانايى بر توليد مثل پيدا نمى‏شود و نمايانگر پيدايش آن همان حيض است. اما دخترانى كه بر اثر عوارض مزاجى عادت ماهانه ندارند، زمان بلوغشان هنگامى است كه دختران خويشان و فاميل و محل، عادت ماهانه مى‏شوند.

5. پرسش . نظر شما در مورد سن يائسگى زنان چيست؟
پاسخ : از نظر ما سن خاصى براى يائسگى زن ملاك نيست. زيرا يائسگى امرى طبيعى است وزمانى زن يائسه مى‏شود كه رحم او قابليّت انعقاد نطفه ورشد ونمو آن را نداشته باشد وبه اين جهت نمى‏توان سن خاصى را علامت يائسگى قرار داد. بنابراين قرار دادن سن 50 سال به عنوان علامت يائسگى در زن غيرسيده وسن 60 سال به عنوان علامت يائسگى در زن سيده، مورد پذيرش اينجانب نمى‏باشد.

6. پرسش . نگهداری، یادگیری، آموزش و بکارگیری آلات موسیقی از نظر حضرت عالی چه حکمی دارد؟
پاسخ: نگهداری، یادگیری، آموزش و بکارگیری آلات موسیقی اگر برای اجرای موسيقى لهوى يا دارای مفاهیم باطل و کلمات زشت باشد و انسان را از ياد خدا دور كند، حرام است و اگر داراى اين شرایط نباشد، اشكال ندارد.

7. پرسش . نظر حضرت آیة الله العظمی جناتی در باره موسیقی چیست؟
پاسخ: از نظر معظم له موسيقى اگر به گونه لهوى يا مقرون به كلمات باطل باشد يا انسان را از ياد خدا غافل كند، حرام است و اما اگر داراى اينها نباشد، اشكال ندارد. همچنین صرف خوش آمدن افراد از برخى آهنگ‏ها باعث حرام شدن آنها نمی گردد وزمانى حرام است كه شنيدن آن از انسان به كلى سلب اختيار كند. همچنین اگر آهنگى كه حلال است با ارتكاب فعل حرام همراه باشد، شنيدن آن حرام مى‏شود، مانند اينكه موسيقى در مجلسى نواخته شود كه زنان ومردان بدون رعايت حدود شرعى در آن حضور دارند يا حاضران در مهمانى به همراه نواختن موسيقى، به ميگسارى بپردازند. در اين صورت اساساً شركت در چنين جلسه‏اى حرام است ودر نتيجه گوش دادن به موسيقى در آن نيز اشكال دارد.

8. پرسش . با توجه به نياز انسان به شادى آيا هنوز هم مى‏توان موسيقى طرب‏آور را حرام دانست؟ آيا چنين محدوديت‏هايى دور كردن انسان از فضاى با نشاط نيست؟
پاسخ : هيچكس نمى‏تواند مطلق طرب و شادى را از نظر شرع حرام اعلام كند، زيرا نفس شادى و طرب براى انسان حرام نيست و تنها در صورتى مى‏توان آن را حرام دانست كه شادى و طرب به سبب شنيدن سرودهاى مقرون با آلات، به گونه‏اى باشد كه شنونده نتواند خود را كنترل كند و اعتدالش را از دست بدهد. در اين صورت است كه مى‏توان به حرام بودن آن حكم كرد و البته بعيد مى‏دانم در شنونده آواز هنرمندان داراى چنين تأثيرى باشد.
مرحوم آية اللّه كاشف الغطاء مى‏گويد: «الموسيقى الغنائى ولو كانت مقرونة بالآلات حلال مالم يستخف السامع الى حد يخرجه من الاعتدال» يعنى موسيقى غنايى اگرچه مقرون به آلات باشد، در صورتى كه آن را از حد اعتدال خارج نكند حلال است.

9. پرسش . نظر شما در باره حجاب زنان چیست؟
پاسخ: براى زن پوشيدن تمام بدن به استثناى چهره و دو دست، از نامحرم واجب است، ولى نوع خاصى از پوشش براى آن مطرح نيست. با هر وسيله‏اى كه حاصل شود كفايت مى‏كند، ولى در اينكه چادر براى زنان، پوششى خوبى است جاى ترديد نيست، اما براى زنان شاغل در مراكز ادارى، درمانى، دانشگاهى و صحنه‏هاى سياسى و اجتماعى، پوشش اسلامى (مانتو) در صورتى كه به گونه كامل شرايط آن رعايت شود از پوشش‏هاى ديگر بهتر است، زيرا پوششى كه رعايت آن بر زنان واجب شده، با آن بهتر مى‏توانند حفظ كنند.

10. پرسش . معروف اين است كه در مبانى اسلامى پوشيدن لباس سياه رنگ مورد منع و مذمت قرار گرفته ولى لباسى كه داراى رنگ سفيد، سبز، زرد، آبی و... است، مورد امر و مدح قرار گرفته است، با اين وضع چه عاملى باعث شد كه رنگ بد جايگزين رنگ خوب گردد؟
اينكه معروف است در مبانى استنباطى پوشيدن لباس سياه رنگ مورد مذمت و منع است و پوشيدن لباس سفيد رنگ و سبز و زرد و... درآنها مورد مدح و ستايش است صحيح مى‏باشد. اما جايگزين شدن لباس‏هاى سياه رنگ به جاى لباس‏هاى سفيد رنگ و سبز و زرد و... براساس عناصر اصلى استنباط و پايه‏هاى معتبر شناخت نيست، بلكه براساس سنت‏هاى محيطى و اجتماعى يا پيش‏داورى‏هاى ذهنى و يا ذوق و سليقه‏هاست و اگر حكمى در حوزه استنباطى براساس آنها بيان شود حكم خداوند به حساب نمى‏آيد و هيچ‏گونه ارزش و اعتبارى ندارد.

11. پرسش . شما اين را قبول داريد كه برخى از نظرات در جامعه به عنوان اسلام مطرح است با اينكه اسلام از آن بيزار است؟
پاسخ : بله مورد پذيرش ماست، متأسفانه برخى از نظرات در جامعه اسلامى به عنوان اسلام مطرح و آنها را به عنوان حكم الهى مى‏شناسند، درصورتى كه چنين نيست و ما نمونه‏هاى زيادى را در اين زمينه داريم و اين از عواملى است كه ضربات سهمگينى بر پيكر اسلام در طول تاريخ وارد نموده و اين نظرات، پوستينى وارونه بر قامت فقه اسلام مى‏پوشاند كه طبايع سالم را از آن متنفر نموده است.

12. پرسش . حضرت آية اللّه اكنون باعث تأسف است كه در جامعه ما حرام گفتن بسيار آسان و حلال گفتن از امور بسيار مشكل است، با اينكه قضيه بايد برعكس باشد، آيا حضرت عالى اين گفته ما را قبول داريد؟
پاسخ : بله مورد قبول است، زيرا در شبهات مصداقيه كه از مصاديق حرام بودن آنها مورد شك و شبهه است، بايد طبق موازين فقه اجتهادى حكم به مباح و حلال بودن آنها شود و ما در اين حكم ترديدى نداريم. به عنوان نمونه غنا و آوازى كه موضوع براى حرمت است آن آوازى است كه به گونه لهوى و داراى الفاظ باطل باشد، پس اگر در غنا و آوازى شك شود كه داراى ويژگى‏هاى ياد شده هست (تا حكم به حرمت آن شود) يا داراى آن ويژگى‏ها نيست (تا حكم به مباح و حلال بودن آن شود) چون در آن موضوع حرمت محرز نيست، بايد با اجراى اصل برائت، شنيدن آن آواز را بى‏اشكال دانست.

13. پرسش . آيا بر زنان الزامى است كه داراى حجاب چادر مشکی باشند؟
پاسخ: چادر براى زنان حجاب خوبى است ولى الزامى نيست، آن چيزى كه براى زنان الزامى است، پوشاندن خودشان به استثناى چهره ودو دست از نامحرم مى‏باشد ونوع ورنگ خاصى از پوشش براى آن مطرح نيست وبا هر وسيله‏اى كه حاصل شود كفايت مى‏كند.

14. پرسش . آیا تصدی مقام قضاوت توسط زنان را جایز می دانید؟
پاسخ: تصدى مقام قضاوت توسط زن در صورتى كه شرايط آن را دارا باشد، مانعى ندارد.

15. پرسش . آیا تصدى مقامات اجتماعى، سياسى و... توسط زنان را جایز می دانید؟
پاسخ: تصدى مقامات اجتماعى، سياسى، علمى، فرهنگى، هنرى، مديريتى، رياست‏ها و... در صورتى كه در انجام آنها توانايى داشته باشند، اشكال ندارد.

16. پرسش . آيا ازدواج زن شيعه با مرد سنى و بالعكس جايز است يا خير؟
پاسخ: مانعى ندارد.

17. پرسش . زنى كه سال‏هاست از شوهرش خبرى نيست، در چه شرايطى مى‏تواند ازدواج مجدد كند؟
پاسخ: در فرض مذكور در صورتى كه كاملا مأيوس شود به حاكم شرع مراجعه مى‏كند و او را طلاق مى‏دهد و پس از انقضاى عده مى‏تواند با مرد ديگرى ازدواج كند.

18. پرسش . اگر مردى از همبستر شدن با زن عاجز باشد و زن بعد از مراسم عروسى فهميد ولى عقد را تا مدتى فسخ نكرد، تكليف زن چيست؟
پاسخ: وظيفه زن اين است كه به حاكم شرع مراجعه كند و او به مرد يك سال مهلت مى‏دهد، اگر توانايى پيدا كرد ازدواج باقى مى‏ماند و اگر پيدا نكرد، نكاح فسخ مى‏شود و نيازى به طلاق ندارد.

19. پرسش . اگر شخصى با زنى ازدواج كند و بعد برايش معلوم شود كه وى از زنا حامله است، آيا عقدشان صحيح است؟
پاسخ: بله عقدشان صحيح است، چه حامله بودن زن را قبل از همبستر شدن با او فهميده باشد و چه بعد از آن، و اما اگر معلوم شود كه حمل او از شوهر اول و يا وطى به شبهه است، ازدواج باطل است.

20. پرسش . اگر شخصى با وجود يقين به اينكه زنى از زنا حامله شده، مايل است با او ازدواج كند، آيا اين ازدواج از نظر شرعى جايز است يا خير؟
پاسخ: از نظر شرع براى اين ازدواج مانعى نيست.